Akt 5 listopada 1916 r., odezwa rosyjskiego Rządu Tymczasowego do Polaków
z 29 marca 1917 r. - porównanie tekstów

[26] Przeanalizuj dokładnie oba poniższe dokumenty i rozważ następujące kwestie:

-Jakie cele przeświecały twórcom obu aktów?
-Jakie widzisz różnice w proponowanym kształcie terytorium Polski?
-Jakie formy ustrojowe państwa polskiego proponowano w obu dokumentach?
-Jak oceniasz suwerenność przyszłego państwa stworzonego wg poniższych aktów?

Proklamacja aktu 5 listopada 1916 roku

Odezwa rosyjskiego Rządu Tymczasowego do Polaków
z 29 marca 1917 roku

Przejęci niezłomną ufnością w ostateczne zwycięstwo ich [...] i życzeniem powodowani, by ziemie polskie przez waleczne ich wojska ciężkimi ofiarami panowaniu rosyjskiemu wydarte, do szczęśliwej wywieść przyszłości, Jego Cesarska i Królewska Mość, Cesarz Austrii i Apostolski Król Węgier oraz jego Cesarska Mość, Cesarz Niemiecki, ułożyli się , by z ziem tych utworzyć państwo samodzielne z dziedziczną monarchią i konstytucyjnym ustrojem. Dokładniejsze oznaczenie granic zastrzega się. Nowe Królestwo znajdzie w łączności z obu sprzymierzonymi mocarstwami rękojmie, potrzebne do swobodnego sił swych rozwoju. We własnej armii nadal żyć będą pełne sławy tradycje wojsk polskich dawniejszych czasów i pamiętać walecznych polskich towarzyszy broni we wielkiej obecnie wojnie. Jej organizacja, wykształcenie i kierownictwo uregulowane będą we wspólnym porozumieniu. Sprzymierzeni monarchowie, biorąc należny wzgląd na ogólne warunki polityczne Europy, jako też na dobro i bezpieczeństwo własnych krajów i ludów, żywią niepłonną nadzieję, że obecnie spełnią się życzenia państwowego i narodowego rozwoju Królestwa Polskiego. Wielkie zaś od zachodu z Królestwem Polskim sąsiadujące mocarstwa z radością ujrzą u swych granic wschodnich wskrzeszenie i rozkwit wolnego, szczęśliwego i własnym narodowym życiem cieszącego się państwa [...]

Polacy! Dawny rząd polityczny Rosji, źródło Waszej niewoli, a naszej niezgody, jest na zawsze zburzony. Wyzwolona Rosja reprezentowana przez Rząd Tymczasowy [...] śpieszy się złożyć Wam braterskie pozdrowienia, wzywa Was do nowego życia i wolności [...] Bracia Polacy! I dla was wybiła godzina wielkiego rozstrzygnięcia. Wolna Rosja wzywa Was do swych szeregów do walki o wolność narodu. Naród rosyjski, który zrzucił jarzmo przyznaje braterskiemu narodowi polskiemu pełne prawo stanowienia o swym losie z własnej woli [...] Rząd Tymczasowy współdziała w tworzeniu niepodległościowego państwa polskiego, złożonego z tych wszystkich obszarów, których ludność jest w większości polska, w zamian za rejkomie pokoju w przyszłej przebudowanej Europie. Połączone z Rosją za pomocą wolnej unii militarnej państwo polskie tworzyć będzie mocny wał przeciw naciskowi państw centralnych na narody słowiańskie. Wyzwolony i zjednoczony naród polski sam zadecyduje o formie swych rządów i da temu wyraz w zgromadzeniu konstytucyjnym, które zwołane zostanie do stolicy polskiej, na zasadzie powszechnego prawa wyborczego [...] rosyjskie zgromadzenie konstytucyjne będzie miało na celu ostateczne zatwierdzenie tej unii braterskiej. Udzieli ona ponadto zgody na zmiany terytorialne państwa rosyjskiego, które będzie niezbędne do utworzenia Polski we wszystkich dotychczas rozdzielonych jeszcze częściach [...]