Kaplica św. Krzyża i krypta biskupów gdańskich
w Archikatedrze
Oliwskiej
 Kaplica św. Krzyża, zwana także kaplicą Opacką,
znajduje się w południowej części ambitu i jest najstarszą kaplicą
kościoła Trójcy Świętej w Oliwie. Pochodzi z XV wieku i pierwotnie
zbudowana była w stylu gotyckim. Jest usytuowana dwa metry powyżej
posadzki kościoła. Prowadzą do niej lustrzane schody. Wejście zamyka
osiemnastowieczna krata wykonana w warsztatach gdańskich. Portal
dekorowany jest liśćmi palm oraz symbolami wiary, nadziei i miłości
wyobrażonymi przez krzyż, kotwicę i serce. Obecny rokokowy wystrój
kaplicy z 1745 roku jest dziełem Ignacego Müllera z Sopotu.
Wewnętrzne ściany pomieszczenia podzielone są
konsolami z wazami w kształcie kadzielnic na pola wypełnione malowidłami
przedstawiającymi narzędzia męki Pańskiej. Po bokach płaskorzeźby
przedstawiają św. Jacka i św. Józefa z Dzieciątkiem. Na wprost wejścia
ołtarz w kształcie sarkofagu zwieńcza grupa Ukrzyżowania ujęta w dwie
ozdobne kolumny z kapitelami korynckimi. U stóp krzyża na tle okien
widnieją figury Matki Boskiej ocierającej łzy i św. Jana załamującego
ręce, pośrodku krzyż obejmuje Magdalena. Teatralne gesty postaci
wyrażają ból i smutek. Przed mensą ołtarza znajduje się
 "Grób Chrystusa"
wykonany w 1891 roku. Kaplica przykryta jest kopułą. Strop dekorowany
jest kasetonami i stiukowymi chmurami z okiem Opatrzności Bożej
otoczonym złotymi promieniami i aniołami. Całe wnętrze jest w pełni
oświetlone. Światło dzienne padające z latarni nad kopułą i okien
odbijane jest przez przyścienne lustra.
Pod kaplicą znajduje się krypta grobowa przesklepiona
na początku XIX wieku. Przeniesiono do niej w 1909 roku z kaplicy
Mariackiej prochy opata oliwskiego Adama Trebnica (1617-1630). Następnie
od 1971 roku zaczęto w niej umieszczać zmarłych biskupów gdańskich. W krypcie spoczywają biskupi Eduard hrabia O’Rourke (zm. 1943 r., prochy
sprowadzono z Rzymu w 1972 roku), Edmund Nowicki (zm. 1971 r.),
Kazimierz Kluz (zm. 1982 r.) i Lech Kaczmarek (zm. 1984 r.). Biskup
gdański Carl Maria Splett pochowany jest w Düsseldorfie. Na ścianach
przed wejściem do kaplicy umieszczono epitafia inskrypcyjne im
poświęcone. Epitafium Eduarda hrabiego O’Rourke, biskupa ryskiego,
pierwszego biskupa gdańskiego (1926-1938) znajduje się w południowej
nawie kościoła.
Zdzisław Skrago |
